Ulusal basında, Tarım Bakanlığı’nın ünlü bir markanın beyaz peynir ürününde listeria bakterisini tespit ettiği haberleri çıktı. Bu bağlamda bu bakteri ve yaptığı hastalıklar hakkında bilgi vermek istiyorum.
Listeria; toprak ve suda, bazen de insan ve hayvan barsaklarında bulunabilen, listeriyoz adı verilen ciddi gıda zehirlenmesine yol açan, öldürücü bile olabilecek bir bakteridir. Diğer pek çok bakterinin aksine buzdolabında +4 derecede üreyebilir. 70 derece ve üzerindeki iyi pişirme ve pastörizasyon işlemleriyle yok edilebilir.
Hangi besinlerden bulaşabilir?
Pastörize edilmemiş çiğ sütler ve bu sütlerden yapılan ürünlerin yanı sıra tam pişmemiş çiğ etler, kümes hayvanları, sosis ve salam gibi işlenmiş şarküteri ürünleri, füme balıklar ve çiğ tüketilen deniz canlıları, iyi yıkanmamış veya bakteriyi taşıyan toprak ve su ile temas etmiş çiğ sebze ve meyvelerden hastalık bulaşabilir. Pastörize edilen gıdalara bakteri paketleme sırasında bulaşabilir ve soğukta bakteri çoğalabileceği için daha sonra besin zehirlenmesi oluşabilir. Dolaysıyla yemeden önce pişirilmeyen pastörize edilmiş gıdalar bile hastalık kaynağı olabilir.
KİMLER DAHA ÇOK RİSK ALTINDA
Yeni doğanlar, yaşlılar, hamileler, bağışıklık sistemi bozuk olan kanser hastaları, HIV enfeksiyonu olanlar, romatizmal hastalık nedeniyle bağışıklık sistemini baskılayan ilaç alanlar daha çok risk altındadır. Yeni doğanlar doğum sırasında ya da anne karnında hastalığı annelerinden alabilirler. Yaz aylarında geçirilen diğer barsak enfeksiyonlarının barsak mukozasına hasar vermesi bu enfeksiyona zemin hazırlayabilir.
Yaptığı Hastalıklar
Ateşin de eşlik ettiği besin zehirlenmesi, yeni doğanlarda menenjit (beyin zarı iltihabı) ve sepsis (kan zehirlenmesi), yaşlılarda menenjit, endokardit (kalp kapak iltihabı), safra kesesi, iltihabı, kemik iltihabı, karaciğer iltihabı gibi kliniklere sebep olabilir.
Klinik
Gebelerde belirgin şikayet olmadan enfeksiyon olabilir ya da doğum öncesi grip ve idrar yolu enfeksiyonu bulguları şeklinde karşımıza çıkabilir. Bebeklerde; ateş, deri döküntüsü, karaciğer yetmezliği ve sarılık görülebilir.
Menenjit olanlarda; ateş, baş ağrısı, bulantı ve kusma, bilinç değişikliği olabilir. Bazı hastalarda baş dönmesi, sinir felçleri görülebilir. Bazı hastalarda ateş olmadan da hastalık oluşabilir.
Tedavi
Hangi bölgede enfeksiyon olduğuna göre 2-4 haftalık uygun antibiyotik tedavisi ile hastalık başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.
Korunma
Özellikle risk grubundaki kişilere şu tavsiyelerde bulunmak isterim: ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın. Riskli yiyecek ve içeceklerin tüketiminden kaçının. Kapalı suları ya da kaynatılmış suları için. Su kaynağı bilinmeyen buzları kullanmayın. Yiyecekleriniz taze ve çok iyi pişmiş olsun. KAYNAT, PİŞİR, SOY prensibiniz olmalıdır. Mümkünse buzdolabının sıfır derecede olması tavsiye edilir. Buzdolabınızda dökülen gıdaları hemen sıcak su ve sıvı sabunla temizleyin ve durulayın. Meyveler ve sebzeler gibi çiğ ürünleri kesmeden, pişirmeden ve yemeden önce akan musluk suyu altında iyice durulayın. Ürün soyulacak bile olsa öncesinde yıkayın.
Herkese sağlıklı günler dilerim.
Prof. Dr. Davut Özdemir
İrmet Hopsital Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı
